الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
436
دقائق العلاج ( فارسي )
فصل يرقان ( Ictere - Jaundisse ) سبب يرقان زرد پخش شدن صفراى خالص بدون عفونت در بدن است كه با خون آميخته شده كه علت آن ضعف نيروى نگاهدارنده كيسه صفرا يا گرفتگى در مجراى بين اين كيسه و كبد يا زيادى ترشح صفرا در بعض از بدنها است يا كبد متورم شده و بر مجراى كيسه صفرا فشار مىآورد و آن را برمىبندد و در نتيجه صفرا در خون باقى مىماند و يا در نتيجه بحران يك بيمارى است كه طبيعت مىخواهد آن را بيرون براند يا از گزش پارهاى از حيوانات گزنده و يا خوردن داروهاى كشنده است زيرا زهرها گرمند و همينكه وارد بدن شوند صفرا را زودتر از ساير خلطها به حركت مىآورند و به آن مىيچسبند و چون طبيعت به اين مطلب پى مىبرد مىخواهد آن را بيرون براند تا از آن رهائى يابد . گاهى ممكن است كه خون يا سودا و يا بلغم و هركدام از راهى دفع شود . اما اگر يرقان سياه باشد سببش پخش سودا در بدنست كه با خون مخلوط شده و همان كه براى كبد گفته شد در اينجا نسبت بطحال درست مىآيد . نشانى يرقان زرد ، زردى چشم و بدنست و چهبسا كه بستر بيمار نيز زرد مىشود و به آن مىماند كه با زردچوبه آن را رنگ كرده باشند ، پيشاب بيمار غليظ و قرمز مايل بسياه و مدفوعش به شدت زرد است و گاه رنگ اين هر دو بسفيدى مىگرايد چه ممكن است صفرا به كلى به بيرون بدن گرايش پيدا كند . اين بيمارى گاه همراه با تب و گاهى بدون تبست و براى درمانش پس از زدودن سبب يعنى آماسها